Rahim Ağzı Kanserine Karşı Korunma

Araştırmalara göre; rahim ağzı kanseri 45 yaş altı kadınlarda* en sık görülen 2. kanser türüdür.  Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporunda, trans erkeklerin ayrımcılık çekincesiyle jinekolojik muayene olmamaları nedeniyle rahim ağzı, rahim ve yumurtalık kanseri açısından yüksek risk altında oldukları belirtilmektedir.

* Bu araştırmalar lgbti+ bireylere ilişkin verilere yer vermediğinden “kadın” ve “erkek” tanımlarını atanmış cinsiyet olarak varsaymamız gerekir.

Smear (smir olarak okunur) testiyle yapılan tarama sayesinde rahim ağzı kanserinde erken tanı ve etkin bir tedavi mümkündür.

Nasıl bulaşır?

HPV’nin neden olduğu rahim ağzı iltihabı, rahim ağzı kanserinin en önemli etkenidir. Cinsel yolla bulaşan HPV virüsünün birçok türü bulunmasına rağmen sadece 15 tipi kanser yapabilir. HPV cinsel yolla bulaşan en yaygın enfeksiyonlardan biridir.

Kimleri etkiler?

HPV çoğu zaman belirti vermezken, bazı tipleri genital siğillere neden olabiliyor. HPV’nin bazı türleri de rahim ile doğmuş kişilerde rahim ağzı kanserine yol açıyor. Rahim ağzı kanseri tüm dünyada kadınlar* arasında görülen en yaygın kanserlerden biri. Erkeklerde* ise daha nadir olsa da anüs, penis, ağzı içi ve boğaz kanserlerine  yol açabiliyor.

* Bu araştırmalar lgbti+ bireylere ilişkin verilere yer vermediğinden “kadın” ve “erkek” tanımlarını atanmış cinsiyet olarak varsaymamız gerekir.

Rahim ve yumurtalıkların alınması ameliyatını olmamış trans erkekler rahim ağzı kanseri, ayrıca yumurtalık ve rahim kanseri açısından risk altındadır. Trans erkekseniz ve korunmasız cinsel ilişki yaşadıysanız ya da yaşıyorsanız düzenli jinekolojik muayeneye gitmeniz, smear testi yaptırmanız sizi daha büyük sağlık risklerinden koruyacaktır.

Eğer testosteron kullanıyorsanız bu durum smear sonuçlarında farklılık yaratabileceği için hekiminizi kullandığınız ilaç ve doz ile ilgili bilgilendirin. (Test sonuçlarının farklı çıkması yüksek ihtimalle kansere yol açacak bir durumu işaret etmez.) Hekiminiz bu durumda başka bir smear testi ya da rahim ağzınızın detaylı incelemesini içeren kolposkopi işlemi uygulayabilir.

Eğer mavi kimliğe sahip bir trans erkekseniz ve jinekoloji hizmetine erişmekte sıkıntı yaşıyorsanız, Şişli Belediyesi Kliniği’nde muayene olabilirsiniz.

Eğer penisin dıştan içe çevrilmesi yöntemiyle vajinoplasti ameliyatı geçirmiş bir (trans) kadınsanız, genital siğilleriniz varsa, her yıl vajina kubbesinden alınan örnekle yapılan smear testi yaptırmalısınız. Eğer penis başının kullanıldığı vajinoplasti ameliyatı geçirmiş bir trans kadınsanız, her 2 yılda bir smear testi yaptırmalısınız.

Ayrıca vajina ve/veya rahmi olan bir interseks bireyseniz, jinekolojik muayene için hekiminize başvurun.

Şişli Belediyesi’nin LGBTİ+’lere yönelik ücretsiz jinekolojik muayene hizmeti bulunmaktadır. Bu hizmetten yararlanarak düzenli Pap-smear testi ve kontrollerinizi yaptırabilirsiniz.

Risk faktörleri

Çoğu HPV enfeksiyonu kalıcı bir etki bırakmadan kendiliğinden geçer; küçük bir bölümü ise rahim ağzındaki hücreleri etkileyerek kanser gelişmesine neden olur. Rahim ağzı kanseri vakalarının %85-90’ının kronik HPV enfeksiyonunu takip ettiği bilinmektedir. İnatçı HPV enfeksiyonlarının yanı sıra, fazla sayıda cinsel partner olması ve sigara içmesi rahim ağzı kanseri gelişme riskini artıran ek faktörlerdir.

Belirtiler

İlk aşamalarda görünür bir belirti yoktur. Sonraki aşamalarda; adet döngüsü dışında, penetrasyon sonrasında ya da menopoz sonrasında kanama, bel ve kasık ağrısı, kanlı akıntı gibi belirtiler olabilir.

Alınabilecek önlemler

HPV enfeksiyonu ve rahim ağzı kanserinden korunmak için; düzenli jinekolojik muayene, smear testi ve tercihen ilk cinsel ilişkiden önce HPV aşısı yaptırılmalıdır. Sigara içmemek ya da sigarayı bırakmak, rahim ağzı riskini azaltmaktadır.

Düzenli jinekolojik kontrol

Cinsel yaşamı olan na-trans kadınlar, rahim ve yumurtalıkların alınması ameliyatını geçirmemiş trans erkekler ve vajinoplasti geçirmiş trans kadınlar yılda 1 kez jinekolojik kontrolden geçmelidir.

Smear testi

Rahim ağzından sürüntü örneği alınıp mikroskop altında hücrelerin kanser yönünden incelenmesidir. Eğer adet görüyorsanız, smear testi için en uygun zaman adet döngüsünün (menstrual döngü) ortalarına rastlayan günlerdir. Ancak, adet dışındaki diğer zamanlarda da yapılabilir. İşlemden önceki 24 saat içinde cinsel ilişkide bulunulmamış, vajina yıkanmamış, herhangi bir fitil veya krem kullanılmamış olmalıdır.  

Rahim ağzı kanserine karşı korunmak için (HPV aşısı yapılsı ya yapılmasın) rahim ile doğmuş bireylerin düzenli aralıklarla Pap Smear testi yaptırması önem taşıyor.

• 21-29 yaş rahim sahibi bireyler üç yılda bir kez smear testi ile yaptırmalı,
• 25 yaş üzeri rahim sahibi bireyler sadece HPV testi testi ile başlayıp gerekirse Pap-smear bakılabilir
• 30 yaş ve üzerinde r ise, 5 yılda bir tekrarlanacak şekilde smear testi ile birlikte HPV testinin yapıldığı ikili test (Co-test olarak da adlandırılıyor) ile taranmalı. Tarama 65 yaşına kadar sürdürülmeli.

HPV aşısı

HPV aşısı herkese yapılabilir, aşılama için tavsiye edilen yaş 9’dur. Atanmış cinsiyeti erkek olan bireyler 25 yaşa kadar aşılanabilir. Atanmış cinsiyeti kadın olan bireylere ise 9 yaşından sonra her yaşta aşı yapılabilir. Rahim sahibi bireylerde aşı yapılsa bile düzenli Pap Smear testi yapılması gerekir.

Aşılar HPV’nin kanser ve genital siğil yapan tiplerine karşı koruma sağlar.

HPV aşısı SGK kapsamında değildir ancak bazı özel sigortalar tarafından karşılanabilir. 3 doz halinde vurulan aşının tanesi 200 TL civarındadır. Eczaneden alabileceğiniz aşıyı ücretsiz olarak devlet hastanelerinde olabilirsiniz. Aşının Türkiye’de rahim ağzı kanserine karşı tarama programlarına alınması planlanmaktadır.

HIV pozitif olanlar, bağışıklık sistemini baskılayıcı tedavi alanlar (kemoterapi ve kronik kortikosteroid tedavi de dahil) tarama kesilme kriterleri sağlanıncaya kadar düzenli aralıklarla taranmalıdır.

HPV aşısı hiçbir zaman düzenli smear testinin yerini tutmaz. Aşı yapılsa da diğer tip virüslerle kanser gelişebileceğinden smear taramasına devam edilmelidir!

Kaynaklar:

http://kanser.gov.tr/kanser/kanser-turleri/56-serviks-kanseri.html

http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/179517/1/WHO_HIV_2015.17_eng.pdf?ua=1

http://transhealth.ucsf.edu/pdf/2013-0514_Web_Trans-Men-and-Sexual-Health_ENG.pdf

http://www.tht.org.uk/~/media/8F7D70D8C3B643109351E3D9A633529A.ashx

http://www.cancer-network.org/media/pdf/Trans_people_and_cancer.pdf

http://www.ntv.com.tr/saglik/erkekler-de-hpv-asisi-yaptirmali,DS6NI4w9n064XfU-x6_w2Q

www.erkenteshis.com

 

Yaz kızım...

Your email address will not be published. Required fields are marked *