Prostat Kanserine Karşı Korunma

Prostat kanseri ABD’de erkeklerde* en sık görülen ikinci kanser türüdür. Her yıl kanser tanısı konulan üç erkekten biri prostat kanseridir. Türkiye’de görülme sıklığı daha azdır.

* Bu araştırmalar lgbti+ bireylere ilişkin verilere yer vermediğinden “kadın” ve “erkek” tanımlarını atanmış cinsiyet olarak varsaymamız gerekir.

Prostat nedir?

Prostat, eril üreme sisteminin bir bölümüdür. Rektumun (kalın bağırsağın son kısmı) önünde ve mesanenin altında yerleşmiştir. İdrar akımını sağlayan üretra (idrar yolu) tarafından çevrilmiştir. Sağlıklı prostat bezi bir ceviz büyüklüğündedir. Prostat, meni sıvısının bir kısmını üretir. Boşalma esnasında meni sıvısı spermlerin dışarı atılmasını sağlar.

Testisler testosteron, androjen hormonları gibi hormonların esas üretim yeridir. Bu hormonlar prostatın büyümesini de sağlayabilir. Prostat aşırı büyüdüğü zaman idrar yoluna baskı yaparak idrarın mesaneden penise akımını yavaşlatır ya da durdurur.

Risk faktörleri

Prostat kanserinin sebepleri kesin olarak bilinmemektedir. Bulaşıcı değildir, insandan insana geçmez. Araştırmalar prostat kanseri gelişme riskini artıran bazı faktörler olduğunu göstermiştir.

Yaş: Prostat kanserinin en önemli risk faktörüdür. 45 yaş altında nadir görülür. Yaşlandıkça risk artar. ABD’de 65 yaş ve üzerinde görülmektedir.

Aile öyküsü: Eğer birinci dereceden yakında (baba, erkek kardeş) prostat kanseri varsa, kişide prostat kanseri geçirme olasılığı 2 ya da 3 kat fazladır. Bu risk daha fazla aile üyesinde prostat kanseri öyküsü varsa artar.

Irk: Afrikalı Amerikalılarda beyazlardan daha yaygındır.

Belirtiler

Prostat kanserinin hiçbir belirtisi olmayacağı gibi hastalar; idrar yapma ile ilgili problemler, ereksiyon zorluğu, meni veya idrarda kan ve sırt, bel, kalça ve uyluk ağrıları ile yaşayabilirler.

İdrar yapma ile ilgili problemler; idrar yapamama, idrar yapmaya başlama ya da durdurmada zorlanma, sık sık idrara çıkma, geceleri idrara çıkma, idrar akımında zayıflama, kesik kesik zorlanarak idrar yapma, ağrılı idrar yapma şeklinde olabilir. Bu belirtiler kanser dışı nedenlere (prostat büyümesi, enfeksiyon gibi) de bağlı olabilir. Bu belirtiler olduğunda bir üroloji uzmanına başvurmanız gerekir.

Prostat kanseri çok geç belirti verdiği ve erken tanı hayat kurtarıcı olduğu için tarama programları önem taşır.

Prostatla doğmuş tüm bireyler için tavsiye edilen prostat kanseri taraması:

– 50 yaş sonrası kandan bakılan PSA testi (ailesinde prostat kanseri olan kişilerin 40 yaşında testi yaptırmaya başlaması öneriliyor)

– Prostatın parmakla muayenesi: Doktor vazelinle kayganlaştırarak eldivenli parmağı ile makattan prostatı muayene eder. Prostat sert ve nodüler alanlar açısından taranır.

Diğer tanı ve tedavi yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız. http://kanser.gov.tr/kanser/kanser-turleri/52-prostat-kanseri.html

Trans Kadınlar ve Prostat Kanseri

Yukarıdaki bilgilere ek olarak; östrojen-progresteron almayan trans kadınlar, prostat kanseri açısından na-trans erkeklerle aynı risk grubundadır. Östrojen-progesteron hormonu prostatın küçülmesine neden olabilir ama bu durumun kanser riskini ne kadar azalttığı bilinmemektedir.

Vajinoplasti ya da testislerin alınması ameliyatı geçirmiş ya da geçirmemiş tüm trans kadınlarda prostat bulunduğu için prostat kanseri oluşma riski de vardır.

Vajinoplasti ameliyatından önce ve sonra hormon alan trans kadınlarda prostat kanserinin görüldüğü vakalar olmuştur.

Kaynaklar:

http://www.cancer.net/cancer-types/prostate-cancer/risk-factors-and-prevention

http://prostatecancer.ca/Prostate-Cancer/Care-and-Support-Post-Treatment/Prostate-Cancer-in-the-Transgender-Community

Trans Medical Issues, Haz: Vancouver Coastal Health, Transcend Transgender Support & Education Society and Canadian Rainbow Health Coalition, 2006

 

Yaz kızım...

Your email address will not be published. Required fields are marked *